Hervorming van Europese regels rond grensoverschrijdende tewerkstelling en detachering

Wat houdt de herziening van de Europese socialezekerheidsregels in?

De herziening van de Europese socialezekerheidsverordeningen steunt op vijf pijlers:

• Werkloosheidsuitkeringen;

• Prestaties bij langdurige zorg;

• Toegang tot sociale uitkeringen voor economisch niet-actieve burgers;

• Gezinsuitkeringen;

• De toepasselijke socialezekerheidswetgeving bij detachering en werkzaamheden in twee of meer lidstaten.

In dit artikel focussen we op de vijfde pijler: de regels voor werknemers en zelfstandigen die tijdelijk of structureel grensoverschrijdend werken.

A1-attest: twee nieuwe uitzonderingen op de aanvraagplicht

Wie grensoverschrijdende werkzaamheden verricht, moet in principe een A1-attest aanvragen bij de bevoegde instantie. Dat attest bevestigt onder welke socialezekerheidswetgeving de betrokken persoon valt.

De herziening voorziet echter in twee uitzonderingen waarbij geen A1-attest moet worden aangevraagd.

Zakenreizen

Een eerste uitzondering geldt voor zakenreizen. Deze worden gedefinieerd als tijdelijke activiteiten die verband houden met de zakelijke belangen van de werkgever of zelfstandige, zonder dat er sprake is van het verlenen van diensten of het leveren van goederen.

De regelgeving bevat een niet-exhaustieve lijst van activiteiten die hieronder kunnen vallen, waaronder zakelijke bijeenkomsten, culturele en wetenschappelijke evenementen, conferenties en seminaries.

Kortstondige werkzaamheden van maximaal drie werkdagen

Een tweede uitzondering geldt voor kortstondige grensoverschrijdende werkzaamheden. Wanneer de werkzaamheden maximaal drie opeenvolgende werkdagen binnen een periode van dertig opeenvolgende dagen duren, is volgens de herziene regels geen A1-attest vereist.

Let op: werkzaamheden in de bouwsector zijn uitdrukkelijk uitgesloten van deze uitzondering. Voor deze activiteiten blijft een A1-attest altijd verplicht.

A1-attest verplicht aanvragen vóór de start van de werkzaamheden

Naast de nieuwe uitzonderingen wordt ook het tijdstip van de aanvraag strikter geregeld.

Tot nu toe moest een A1-attest waar mogelijk vooraf worden aangevraagd. De herziening vervangt die formulering door een duidelijke verplichting: het A1-attest moet vóór de aanvang van de grensoverschrijdende werkzaamheden worden aangevraagd.

Voor situaties waarin werkzaamheden worden verricht in twee of meer lidstaten kan een A1-attest voortaan worden afgegeven voor een periode van maximaal 24 maanden, terwijl dit in de huidige praktijk doorgaans voor twaalf maanden werd afgeleverd. Na afloop van deze periode moet opnieuw worden beoordeeld welke socialezekerheidswetgeving van toepassing is.

Strengere voorwaarden voor detachering naar het buitenland

De hervorming past ook verschillende voorwaarden voor detachering aan. Vooral de voorafgaande aansluiting bij het socialezekerheidsstelsel en de regels voor opeenvolgende detacheringen verdienen aandacht.

Minstens drie maanden voorafgaande aansluiting bij de sociale zekerheid

Om in aanmerking te komen voor detachering, moet de betrokken persoon voorafgaand aan de detachering onderworpen zijn aan de socialezekerheidswetgeving van de lidstaat van herkomst. Die periode wordt verlengd van één maand naar minstens drie maanden. Bovendien moet het gaan om een ononderbroken periode van onderwerping. Deze voorwaarde geldt zowel voor werknemers als voor zelfstandigen.

Maximale detacheringstermijn blijft 24 maanden

De maximale detacheringstermijn van 24 maanden blijft behouden. Bij opeenvolgende detacheringen wordt wel een verplichte onderbreking (afkoelingsperiode) van twee maanden ingevoerd.

Afwijkingen via artikel 16 blijven mogelijk

Afwijkingen van de gewone regels blijven mogelijk via een akkoord tussen de bevoegde instanties op grond van artikel 16 van Verordening 883/2004. Een dergelijke afwijking vormt echter geen automatisch recht. Ze blijft afhankelijk van de instemming van de betrokken bevoegde instanties.

Nieuwe procedures en termijnen voor A1-attesten

• Ontvangstbevestiging bij een lopende aanvraag: Wanneer een A1-attest niet onmiddellijk kan worden afgeleverd, moet de bevoegde instantie voortaan een ontvangstbevestiging van de aanvraag verstrekken.

• Bindende termijnen voor gegevensuitwisseling: Daarnaast worden duidelijke termijnen ingevoerd voor de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de bevoegde instanties van de lidstaten.

  • Op informatieverzoeken moet binnen 35 werkdagen worden gereageerd.

  • Wanneer een instantie twijfelt aan de geldigheid van een A1-attest, moet de bevoegde instelling binnen 30 werkdagen antwoorden.

Wanneer treden de nieuwe regels in werking?

De nieuwe bepalingen worden niet allemaal op hetzelfde moment van toepassing. Een beperkt aantal wijzigingen treedt onmiddellijk in werking, namelijk op de eerste dag van de maand volgend op de publicatie van de verordening in het Publicatieblad van de Europese Unie.

De hierboven besproken wijzigingen rond A1-attesten, detachering en werkzaamheden in meerdere lidstaten worden echter pas 24 maanden na de inwerkingtreding van toepassing. Tot dan blijven de huidige regels gelden.