Sociale verkiezingen 2028, what’s next?

Sociale verkiezingen 2028

De verkiezingen geven elke vier jaar (bepaalde) werknemers de mogelijkheid hun stem te laten gelden om te bepalen wie hen mag vertegenwoordigen in de overlegorganen van de onderneming. Wie zijn de medewerkers die mogen stemmen, over welke overlegorganen gaat het dan, en wie mag zich kandidaat stellen? Dat hangt allemaal af van de tewerkstellingsdrempel tijdens de referteperiode. De effectieve verkiezingsperiode is nog niet bekend gemaakt door de wetgever, maar we kunnen ervan uitgaan dat die naar aloude gewoonte in mei zal doorgaan.

Waar stemmen we voor?

Stemmen kan voor enerzijds het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW), en anderzijds voor de ondernemingsraad. Voor welk orgaan er precies gestemd kan worden, hangt dan weer af van de tewerkstellingsdrempel binnen de organisatie tijdens de referteperiode.

Een CPBW wordt opgericht in ondernemingen die gewoonlijk gemiddeld 50 werknemers tewerkstellen, een ondernemingsraad daarentegen wordt pas opgericht in ondernemingen die gewoonlijk gemiddeld 100 werknemers tewerkstellen.

Gewoonlijk gemiddeld tewerkstellen kan hier een fait divers lijken, maar het is wel degelijk een belangrijk element om rekening mee te houden. Hier komt namelijk de befaamde referteperiode in het vizier. Afhankelijk – en dus onder voorbehoud – van de publicatie van de wet die de verkiezingsdatum definitief communiceert, zal de referteperiode lopen van 1 oktober 2026 tot en met 30 september 2027 voor de vaste werknemers, en van 1 april 2027 tot en met 30 juni 2027.

Berekening van de gemiddelde tewerkstelling

Voor de berekening van de personeelssterkte worden in principe alle personen meegeteld die met de onderneming verbonden zijn door een arbeids- of leerovereenkomst. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om een overeenkomst van bepaalde of onbepaalde duur, een voltijdse of deeltijdse functie, een arbeider, bediende, leidinggevende, student of persoon in een individuele beroepsopleiding (IBO).

Ook werknemers die tijdelijk afwezig zijn wegens ziekte, tijdskrediet of ouderschapsverlof blijven meetellen. Niet meegerekend worden onder meer werknemers met een vervangingsovereenkomst, zelfstandigen, bestuurders zonder arbeidsovereenkomst en werknemers die uit dienst zijn getreden.

De gemiddelde tewerkstelling wordt berekend op basis van het aantal kalenderdagen waarop werknemers tijdens de referteperiode in dienst waren. Voor deeltijdse werknemers wordt rekening gehouden met hun arbeidsduur: wie minstens 75% van een voltijds uurrooster werkt, telt volledig mee, terwijl werknemers onder die grens slechts voor de helft worden meegerekend. De totale gemiddelde tewerkstelling wordt vervolgens bepaald door alle individuele resultaten samen te tellen.

Ook uitzendkrachten kunnen een invloed hebben op de personeelssterkte. Hoewel zij geen arbeidsovereenkomst hebben met de gebruiker, worden uitzendkrachten die om andere redenen dan de vervanging van een geschorste werknemer worden ingezet, meegeteld volgens een specifieke berekeningsmethode. De gemiddelde tewerkstelling van werknemers en uitzendkrachten wordt uiteindelijk samengevoegd. Wanneer daarbij de wettelijke drempels worden bereikt, moet de onderneming sociale verkiezingen organiseren.

Kandidaten en kiezers: wie mag meedoen?

Sociale verkiezingen geven werknemers een stem in de onderneming, maar daar zijn wel enkele spelregels aan verbonden. Wie zich kandidaat wil stellen, moet onder meer in de onderneming werken via een arbeids- of leerovereenkomst, voldoende anciënniteit hebben en behoren tot de personeelscategorie die hij of zij wil vertegenwoordigen. Leidinggevenden en preventieadviseurs kunnen zich niet kandidaat stellen.

Ook om te stemmen gelden voorwaarden. Zo zijn leidinggevenden uitgesloten van het stemrecht en moeten werknemers een minimale tewerkstellingsduur in de onderneming hebben. In bepaalde gevallen kunnen ook uitzendkrachten hun stem uitbrengen in de onderneming waar zij aan de slag zijn.