Nieuwe regels voor de zorgvolmacht vanaf 1 september 2027

Wie kan optreden als familiale bewindvoerder?

Een familiale bewindvoerder hoeft niet noodzakelijk een familielid in de strikte zin te zijn. Uiteraard gaat het om personen zoals je echtgenoot, wettelijk samenwonende partner, ouder, kind of een ander naast familielid. Maar ook iemand met wie je een nauwe persoonlijke band hebt, kan hieronder vallen. Een goede vriend of buur kan dus evengoed in aanmerking komen.

Net daarin zit een belangrijk aandachtspunt. De wet definieert niet precies wat onder een ‘nauwe band’ moet worden verstaan. Daarom is het verstandig om in de zorgvolmacht zelf duidelijk te motiveren waarom je voor een bepaalde persoon kiest en welke band je met hem of haar hebt. Zo kun je mogelijke discussies achteraf zoveel mogelijk vermijden.

Wie kan optreden als professionele bewindvoerder?

Als je geen familiale bewindvoerder aanduidt, moet het om een professionele bewindvoerder gaan.

Voor professionele bewindvoerders gelden strikte toelatingsvoorwaarden. Alleen natuurlijke personen die door de minister van Justitie of een gemachtigd ambtenaar zijn ingeschreven in het Nationaal Register van Professionele Bewindvoerders, mogen dergelijke opdrachten aanvaarden en uitvoeren.

Professionele bewindvoerders moeten een erkende theoretische en praktische opleiding volgen. Die behandelt onder meer de relevante juridische regels, het dagelijkse beheer van een bewind, de communicatie met de beschermde persoon en diens omgeving en de toepasselijke deontologische regels.

Daarnaast moeten professionele bewindvoerders de deontologische code onderschrijven. Ze moeten voldoende bekwaam, onafhankelijk en onpartijdig zijn en over de nodige materiële en financiële draagkracht beschikken. Ook mogen ze geen criminele of correctionele straf hebben uitgezeten.

Wat zijn de gevolgen voor bestaande zorgvolmachten?

Heb je al een zorgvolmacht? Dan is het belangrijk om na te gaan wanneer die volmacht uitwerking krijgt.

Moet de lasthebber pas na 1 september 2027 optreden? Dan zal hij of zij op dat moment moeten voldoen aan de voorwaarden om als familiale of professionele bewindvoerder te kunnen optreden.

Is dat niet het geval, dan bestaat het risico dat de zorgvolmacht niet rechtsgeldig kan worden uitgevoerd. Mogelijk moet de vrederechter dan alsnog een bewindvoerder aanstellen. En dat is precies de situatie die je met een zorgvolmacht doorgaans wilt vermijden.

Wat met een lasthebber ad hoc in je zorgvolmacht?

Ook zogenaamde lasthebbers ‘ad hoc’ die in een zorgvolmacht zijn aangeduid, verdienen extra aandacht.

Een lasthebber ad hoc is een neutrale partij die beslissingen kan nemen wanneer de hoofdlasthebber een belangenconflict heeft met de lastgever. Een klassiek voorbeeld is een kind dat als lasthebber is aangeduid en moet beslissen over een schenking aan zichzelf.

Logischerwijze zullen ook deze lasthebbers ad hoc aan de nieuwe wettelijke voorwaarden moeten voldoen.

Conclusie

Vanaf 1 september 2027 gelden nieuwe voorwaarden voor wie als lasthebber in een zorgvolmacht kan optreden. Familieleden en personen met wie je een nauwe persoonlijke band hebt, blijven in principe in aanmerking komen. Voor meer externe vertrouwenspersonen gelden voortaan de strengere wettelijke kwaliteitsvereisten van een professionele bewindvoerder.

De zorgvolmacht blijft een bijzonder nuttig instrument, maar een zorgvuldige keuze en een duidelijke omschrijving van de lasthebber worden nog belangrijker.

Heb je al een zorgvolmacht? Laat die dan tijdig herbekijken om na te gaan of je aangeduide lasthebbers ook onder de nieuwe regels kunnen optreden. Stel je een nieuwe zorgvolmacht op? Dan is het verstandig om vandaag al rekening te houden met de regels die vanaf 1 september 2027 van toepassing zijn.