De juridische waarde van een elektronische handtekening

Wat is een elektronische handtekening?

Een elektronische handtekening wordt wettelijk gedefinieerd als “gegevens in elektronische vorm die gehecht zijn aan of logisch verbonden zijn met andere gegevens in elektronische vorm en die door de ondertekenaar worden gebruikt om te ondertekenen”.

Met andere woorden: het gaat om digitale gegevens waarmee een persoon een document of overeenkomst ondertekent. Een elektronische handtekening dient om de identiteit van de ondertekenaar te bevestigen en aan te tonen dat die akkoord gaat met de inhoud van het document.

Niet elke elektronische handtekening biedt echter dezelfde garanties. We onderscheiden drie soorten elektronische handtekeningen, elk met hun eigen kenmerken en juridische waarde.

Welke drie soorten elektronische handtekeningen bestaan er?

1. De gewone elektronische handtekening

De gewone elektronische handtekening is de meest eenvoudige vorm van elektronisch ondertekenen.

Enkele voorbeelden zijn:

• Een gescande handgeschreven handtekening die je aan een digitaal document toevoegt.

• Het invoeren van een pincode.

• Het aanklikken van een knop met de tekst ‘Ik ga akkoord’.

Het nadeel van deze vorm is dat zij geen garantie biedt over de authenticiteit van de handtekening (de identiteit van de ondertekenaar) of de integriteit van het ondertekende document (werd dit al dan niet nog gewijzigd?).

Een gewone elektronische handtekening heeft juridisch gezien niet automatisch dezelfde waarde als een handgeschreven handtekening.

Dat betekent echter niet dat ze ongeldig is. Een rechter mag een handtekening niet weigeren louter omdat ze elektronisch is. Wel kan het moeilijker zijn om te bewijzen dat de handtekening daadwerkelijk door de betrokken persoon werd geplaatst.

2. De geavanceerde elektronische handtekening

Een geavanceerde elektronische handtekening biedt meer zekerheid dan een gewone elektronische handtekening. Ze moet namelijk aan vier voorwaarden voldoen. De geavanceerde elektronische handtekening is een handtekening die:

• op unieke wijze aan de ondertekenaar is verbonden (bv. door een unieke private sleutel aan de ondertekenaar toe te kennen);

• het mogelijk maakt de ondertekenaar te identificeren;

• tot stand komt met gegevens die door de ondertekenaar, onder zijn uitsluitende controle en met een hoog vertrouwensniveau, kunnen worden gebruikt (bv. door de toegang tot de private sleutel afhankelijk te stellen van een pincode);

• wijzigingen achteraf traceerbaar maakt (via audit trails).

Voorbeelden hiervan zijn een handtekeningfunctie binnen een informatiesysteem met authenticatie (aanmelden met gebruikersnaam en wachtwoord), of een token dat door een bankkaartlezer wordt gegenereerd.

Deze handtekening gaat dus gepaard met een aantal technische controles. Deze controles tonen de authenticiteit van de handtekening aan alsook de integriteit van het ondertekende document.

Toch wordt ook een geavanceerde elektronische handtekening juridisch niet automatisch gelijkgesteld met een handgeschreven handtekening. Net als bij de gewone elektronische handtekening mag een rechter ze echter niet weigeren enkel omdat ze elektronisch is.

3. De gekwalificeerde elektronische handtekening

De gekwalificeerde elektronische handtekening biedt de hoogste juridische zekerheid van de drie soorten.

Het is:

• een geavanceerde elektronische handtekening;

• aangemaakt met een gekwalificeerd middel voor het aanmaken van een elektronische handtekening (bv. bepaalde software); en

• gebaseerd op een gekwalificeerd certificaat, uitgegeven door een gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten (een kwaliteitslabel).

Voorbeelden hiervan zijn ondertekening via eID of de Itsme-applicatie.

Deze vorm biedt de meeste garanties op het vlak van de authenticiteit van de handtekening en de integriteit van het ondertekende document.

In tegenstelling tot de gewone en geavanceerde elektronische handtekening wordt een gekwalificeerde elektronische handtekening juridisch gelijkgesteld met een handgeschreven handtekening. Ze heeft dus dezelfde rechtsgevolgen. Bovendien wordt een gekwalificeerde elektronische handtekening in alle EU-lidstaten erkend, wanneer ze gebaseerd is op een gekwalificeerd certificaat dat in een EU-lidstaat werd uitgegeven.

Moet je altijd een gekwalificeerde elektronische handtekening gebruiken?

Nee, een gekwalificeerde elektronische handtekening is niet altijd noodzakelijk.

Welke elektronische handtekening je het best gebruikt, hangt af van verschillende factoren: het type document of rechtshandeling, het belang van het document, de kostprijs van de handtekening, ...

In bepaalde situaties kan een gekwalificeerde elektronische handtekening wel vereist zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval bij sommige verrichtingen met overheidsinstanties.

Conclusie

Door de toenemende digitalisering van het bedrijfsleven worden elektronische handtekeningen steeds vaker gebruikt. Dat biedt verschillende voordelen:

• eenvoudig en efficiënt ondertekenen, ook op afstand;

• geen papierverbruik;

• verhoogde veiligheid en traceerbaarheid van het ondertekeningsproces.

Alle drie de soorten elektronische handtekeningen kunnen juridisch geldig zijn, maar ze bieden niet dezelfde garanties. Alleen de gekwalificeerde elektronische handtekening wordt automatisch gelijkgesteld met een handgeschreven handtekening. Bij een gewone of geavanceerde elektronische handtekening kan de bewijslast daardoor zwaarder zijn.