recent inzicht: 19.12.11

Het regeerakkoord Di Rupo I: the final social chapter

Naast de tal van fiscale maatregelen betracht het regeerakkoord een antwoord te bieden aan tal van uitdagingen waarmee ons land de komende jaren zal worden geconfronteerd. We denken hierbij onder meer aan de aankomende vergrijzing en de hogere levensverwachtingen. Deze uitdagingen zullen onze sociale zekerheid zwaar onder druk zetten en potentieel de betaalbaarheid van ons sociaal model in het gevaar brengen.

Met de genomen maatregelen zijn er in eerste instantie dan ook in hoofdorde op gericht om de beroepsbevolking in sterke mate te activeren. In deze bijdrage gaan we dan ook dieper in op de belangrijkste maatregelen die op dit vlak werden overeengekomen:

1. WETTELIJK PENSIOEN

1.1 Vervroegd pensioen
De minimumleeftijd en de vereiste loopbaan om met vervroegd pensioen te gaan wordt geleidelijk opgetrokken waarbij tegen 2016 de minimumleeftijd op 62 jaar met een beroepsloopbaan van 40 loopbaanjaren zal komen te liggen (mits uitzonderingen voor personen met lange beroepsloopbanen).

1.2. Werken na pensionering
Voor wie pensioen geniet maar ouder is dan 65 jaar zal onbeperkt kunnen bijverdienen op voorwaarde dat de gepensioneerde een beroepsloopbaan heeft van 42 jaar.

Voor alle anderen blijft het huidig systeem behouden. De grenzen zullen echter voortaan geïndexeerd worden. Bij een overschrijding van de grenzen van meer dan 15% zal niet langer het volledige pensioen voor dat jaar dienen te worden terugbetaald. De terugbetaling zal beperkt zijn in verhouding van de overschrijding.

1.3. Overlevingspensioen
Mensen die hun partner verliezen zullen voor een beperkte periode een 'overgangsuitkering' ontvangen. De duur van deze uitkering zal afhangen van de leeftijd, het aantal kinderen of het aantal jaren dat men gehuwd of wettelijk samenwonend was. Na afloop van het overgangsrecht zullen deze mensen onmiddellijk toegang hebben tot de werkloosheid waar een aangepaste begeleiding zal voorzien worden.

1.4. Pensioenbonus
De pensioenbonus wordt vanaf 1 januari 2013, na evaluatie, verlengd.

2. BRUGPENSIOEN

Op vlak van het brugpensioen leeft bij velen de perceptie dat dit een alternatieve vorm van vervroegd pensioen betreft. Om hieraan een antwoord te bieden wijzigt de naam van brugpensioen naar 'werkloosheid met bedrijfstoeslag'.

Ook de voorwaarden om met brugpensioen te gaan zullen sterk wijzigen. Het zal in de toekomst slechts mogelijk zijn om met brugpensioen te gaan vanaf 60 jaar na een loopbaan van 40 jaar. Er zal echter een overgangsperiode worden voorzien voor vrouwen. Tegen uiterlijk 2014 zal worden beslist om de brugpensioenleeftijd desgevallend tegen 2020 verder op te trekken naar 62 jaar.

Deze wijziging zal van toepassing zijn voor alle nieuwe CAO's afgesloten na 1 januari 2012. Voor de lopende en de hernieuwde CAO's zullen de nieuwe voorwaarden gelden vanaf 1 januari 2015.

Voor ondernemingen in moeilijkheden zal de afwijkende minimumleeftijd in 2012 op 52 jaar komen om jaarlijks met 6 maanden te worden verhoogd tot 55 jaar in 2018. Voor ondernemingen in herstructurering zal de afwijkende leeftijd reeds in 2013 op 55 jaar komen. Onder bepaalde voorwaarden zullen ondernemingen in herstructurering kunnen worden gelijkgesteld met een onderneming in moeilijkheden.

Daarenboven zullen vanaf 2012 er niet meer kunnen in gestapt worden in de regeling van halftijds brugpensioen.

Tot slot zullen ook de patronale bijdragen betreffende brugpensioen en pseudo-brugpensioen (de zogenaamde 'Canada Dry-regelingen') worden aangepast rekeninghoudende met de leeftijd van de bruggepensioneerde.

3. TIJDSKREDIET

3.1. Niet-gemotiveerd tijdskrediet
Een werknemer zal nog voor het equivalent van maximaal 1 voltijds jaar ongemotiveerd tijdskrediet kunnen opnemen (hetzij 1 jaar voltijds, 2 jaar halftijds of 5 jaar 1/5de). Deze periode zal niet langer door de sectoren kunnen worden uitgebreid.

Om aanspraak te kunnen maken op ongemotiveerd tijdskrediet zal de werknemer 5 beroepsloopbaanjaren moeten kunnen aantonen waarvan 2 jaar bij zijn huidige werkgever.

3.2. Gemotiveerd tijdskrediet
Het gemotiveerd tijdskrediet kan voor maximaal 3 jaar over de ganse loopbaan, ongeacht het stelsel.

Het tijdskrediet voor oudere werknemers zal pas mogelijk zijn vanaf 55 jaar met als loopbaanvoorwaarde 25 jaar (uitzonderingen worden voorzien voor zware beroepen die knelpuntberoepen zijn).

Het ouderschapsverlof wordt overeenkomstig Europese regelgeving tegen uiterlijk maart 2012 uitgebreid van 3 naar 4 maanden.

4. VARIA
Naast de grote sociale hervormingen die op stapel staan, werden ook tal van (kleinere) maatregelen opgenomen in het regeerakkoord. De mist rond de gevolgen van vele van deze maatregelen is slechts langzaam aan het optrekken. Van zodra er meer duidelijkheid is over de concrete invulling van tal van deze maatregelen, houden wij u uiteraard verder op de hoogte.

Toch willen wij u ook deze maatregelen niet onthouden:

4.1. Op vlak van de koopkracht

• Het huidige indexsysteem blijft (voorlopig behouden);
• De belastingsvrije som voor inkomens van maximaal 24.410 euro nettobelastbaar(bedrag 2011) wordt met 200 euro verhoogd.

4.2. Tewerkstelling oudere werknemers

• Vanaf 2012 zullen ondernemingen gehouden zijn om een werkgelegenheidsplan bij te houden met hierin maatregelen om de oudere werknemers aan de slag te houden. Het FOD Waso zal hiervoor een model ter beschikking stellen;
• De sociale balans zal uitsplitsing vermelden van de werknemers per leeftijdscategorie;
• Bij collectief ontslag zullen werkgevers het ontslag moeten doorvoeren overeenkomstig de leeftijdspiramide zoals deze bestaat binnen de onderneming. Hierdoor moet voorkomen worden dat enkel de oudere werknemers aan de deur worden gezet;
• Uitbreiding van het Activa-voordeel naar bruggepensioneerden.

4.3. Hervorming van de werkloosheidsreglementering

• Een structurele hervorming van de wachtuitkeringen;
• Een sterke degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen;
• Een verhoging van de leeftijd voor de anciënniteittoeslag van 50 naar 55 jaar
• Vanaf 2013 moeten oudere werklozen tot de leeftijd van 60 jaar beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt (tot 65 jaar in gebieden met een lage werkloosheidsgraad);
• Aanpassing (lees verstrenging) van het begrip passende betrekking.

4.4. Loonkostverminderingen

• Er komt een bijkomende RSZ-bijdragevermindering voor de eerste drie aanwervingen binnen een KMO;
• De grenzen voor de structurele RSZ-vermindering voor de hoge lonen (lonen >12.000 euro/kwartaal) worden voortaan geïndexeerd.

4.5. Sociale fraude

• De regering wenst de strijd tegen sociale fraude verder uit te breiden en te versterken door onder meer een verhoging van het aantal controleurs en inspecteurs;
• Hierbij zouden de diverse controlediensten zich vooral toespitsen op de inbreuken inzake terbeschikkingstelling, schijnwerknemers, de strijd tegen de fictieve ondernemingen en zich (traditiegetrouw) richten op de risicosectoren (horeca, bouw, vleeshandel, schoonmaak en dienstencheques) en uitkeringsfraude;
• In deze strijd zouden de verschillende inspectiediensten zich gesterkt weten door tal van nieuwe wetgeving onder andere inzake schijnzelfstandigheid en de definitie van het loonbegrip (bv. op vlak van premies en kosten eigen aan de werkgever);
• Naast de sancties zoals opgenomen in het Sociaal Strafwetboek zouden gesanctioneerde werkgevers ook bepaalde RSZ-verminderingen kunnen verliezen of verminderd zien. Ook zou er voorzien worden in een hoofdelijke aansprakelijkheid van opdrachtgevers ten aanzien van alle onderaannemers.

4.6. Overige maatregelen

• Tegen uiterlijk 8 juli 2013 zou het eenheidstatuut bedienden/arbeiders een feit zijn. Ten gevolge hiervan zullen ook het aantal paritaire comités drastisch worden verminderd door het samengaan van comités voor gelijkaardige sectoren;
• Ook openbare besturen zouden kunnen beroep doen op uitzendkrachten;
• Ook vier opeenvolgende bijlagen aan arbeidsovereenkomsten inzake de arbeidsduur, zullen aanleiding geven tot het vermoeden van het ontstaan van arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur;
• Arbeidsvormen zoals telewerk, thuiswerk edm. zullen worden aangemoedigd en vereenvoudigd. Ook de verschillende regelingen inzake tijdelijke arbeid, deeltijdse arbeid, 38-urenweek en overuren zullen in een nieuw (eenvoudiger) jasje worden gestoken;
• De Wet Renault zal worden geherevalueerd;
• In samenspraak met de sociale partners zullen werknemers ook in hun eerste werkjaar kunnen aanspraak maken op jaarlijkse vakantie;
• Wijzigingen en verdere responsabilisering op vlak van de opleidingsinspanningen moet het levenslang leren verder ondersteunen (alternerend leren, educatief verlof;
• Er komen bijkomende maatregelen inzake veiligheid en gezondheid op het werk.

Anneleen Wydooghe - Manager Tax & Legal
Kristof De Boever - Partner, Business Developer
contact@vdl.be